Sunucu yapılandırırken en çok tereddüt edilen kalem disk. "NVMe alalım, en hızlısı" cümlesi çoğu zaman doğru ama her zaman değil — ve fark, çoğu iş yükünde sanıldığı kadar belirleyici de değil. Bu yazıda dört disk tipini, RAID seçimini ve hangi iş yükünde hangisinin mantıklı olduğunu anlatıyoruz.
Dört disk tipi, tek cümlelik farkları
- SATA HDD — dönen tabaklı klasik disk. En ucuz TB maliyeti, en yavaş erişim. Sıralı okuma iyi, rastgele erişim kötü.
- SAS — kurumsal sınıf, HDD veya SSD olabilir. SATA'ya göre daha yüksek dayanıklılık, çift yollu (dual-port) erişim ve daha uzun garanti ömrü.
- SATA SSD — hareketli parça yok, rastgele erişim HDD'nin kat kat üstünde. Ama SATA arayüzü darboğaz: yaklaşık 550 MB/s'te tavan yapar.
- NVMe SSD — SATA arayüzünü tamamen atlayıp PCIe üzerinden konuşur. Hem bant genişliği hem de gecikme tarafında SATA SSD'nin çok üstünde.
Asıl fark bant genişliğinde değil, IOPS ve gecikmede
Pazarlama malzemelerinde MB/s rakamları öne çıkar. Oysa bir veritabanı sunucusunda büyük dosyalar sıralı okunmaz; binlerce küçük ve dağınık okuma-yazma yapılır. Burada belirleyici olan iki şeydir: saniyedeki işlem sayısı (IOPS) ve tek bir işlemin ne kadar sürdüğü (gecikme).
Kabaca söylemek gerekirse HDD'de rastgele erişim milisaniyeler, SSD'de mikrosaniyeler mertebesindedir — arada üç basamaklı bir fark var. NVMe ile SATA SSD arasındaki fark ise aynı büyüklükte değildir; NVMe daha hızlıdır ama sıçrama, HDD'den SSD'ye geçişteki kadar dramatik değil.
HDD'den SSD'ye geçiş, çoğu sistemde hissedilen en büyük tek iyileştirmedir. SATA SSD'den NVMe'ye geçiş, yalnızca disk gerçekten darboğazsa hissedilir.
Hangi iş yükünde hangisi?
- Veritabanı (MsSQL, MySQL, PostgreSQL). NVMe. Rastgele okuma-yazma yoğun, gecikmeye en duyarlı iş yükü budur.
- Sanallaştırma sunucusu. NVMe veya kurumsal SATA SSD. Birden çok sanal makinenin disk isteği birbirine karışır ve tamamen rastgele bir yüke dönüşür.
- Web ve uygulama sunucusu. SATA SSD çoğu durumda fazlasıyla yeter; darboğaz genelde CPU veya veritabanındadır.
- Dosya sunucusu, arşiv, yedek deposu. SAS veya SATA HDD. Kapasite başına maliyet burada hızdan daha önemlidir.
- Log ve yedek hedefi. Sıralı yazma ağırlıklıdır; HDD gayet yeterlidir.
Kapasite planlarken atlanan iki şey
Doluluk oranı SSD performansını etkiler. Bir SSD %90'ın üzerinde dolduğunda yazma performansı belirgin şekilde düşer, çünkü sürücünün blok temizlemek için hareket alanı kalmaz. Kapasiteyi hesaplarken %20–25 boşluk bırakmak, sonradan disk eklemekten ucuzdur.
Dayanıklılık (TBW/DWPD) kapasiteden önce gelir. Yoğun yazma yapan bir veritabanı için tüketici sınıfı SSD, kapasitesi yetse bile yanlış seçimdir. Kurumsal sürücüler tam olarak bu yazma yükü için üretiliyor.
RAID seçimi: hız mı, kapasite mi, güvenlik mi?
Disk tipi kadar önemli olan, disklerin nasıl dizildiğidir.
- RAID 1 (aynalama). İki disk, birbirinin kopyası. Kullanılabilir kapasite yarıya iner ama bir disk gittiğinde sistem hiç durmaz. Küçük sunucular ve işletim sistemi diski için en sağlam tercih.
- RAID 5. Kapasite verimliliği iyidir (n-1 disk kullanılabilir), bir disk arızasına dayanır. Ama arızalı disk değişince yapılan yeniden inşa (rebuild) uzun sürer ve o süre boyunca ikinci bir arıza tüm diziyi kaybettirir. Büyük kapasiteli disklerde riski artar.
- RAID 10. Aynalama ve şeritlemenin birleşimi. Kapasitenin yarısını verir ama hem yazma performansı hem de yeniden inşa süresi RAID 5'ten çok daha iyidir. Veritabanı sunucularında varsayılan tercihimiz budur.
- RAID yok. Yalnızca verinin tamamen başka bir yerde yaşadığı, tek görevi hesaplama olan geçici sistemler için savunulabilir.
RAID yedek değildir
Bu yazının en önemli cümlesi bu. RAID, disk arızasına karşı korur. Yanlışlıkla silinen dosyaya, bozulan veritabanına, fidye yazılımına ya da yangına karşı korumaz — silme komutu tüm aynalanmış disklere aynı anda yazılır.
RAID sürekliliği sağlar, yedek ise geri dönüşü. İkisi birbirinin yerine geçmez; geri dönüş testinin neden şart olduğunu ayrı bir yazıda anlattık.
Nasıl karar veriyoruz?
Bir yapılandırma sorduğunuzda önce disk tipini değil, iş yükünü sorarız: veritabanı mı, dosya mı, sanallaştırma mı; günlük yazma hacmi ne kadar; kesinti toleransınız nedir. Cevaplar disk tipini ve RAID seviyesini genelde kendiliğinden belirler.
Sunucu kiralama tarafında CPU sınıfından RAID seviyesine kadar her kalemi siz seçiyorsunuz; bulut sunucularımız ise NVMe disk üzerinde çalışıyor. Yapılandırmanızı birlikte belirlemek için teklif formunu doldurabilirsiniz.